Күңді босандырған ғалым.

Айман  Ақтанұлы. Қазақстан

Монголияның  «Үнэн»  1997.07.19. №53 «Уран зохиол – Улаанбаатар»  1997. 5 – р сар №10 газеттеріне  жарияланған  Тәукейұлы  Сұлтанның Б.Ақтанның  туған  жері  деген  деректер  негізін оқырманға  таныстыру  ретінде  қаз – қалпында  ұсынып  отырмын )(аудармасы мақала астында).

АЛТАЙН  СҮМБЭР  ОРГИЛ МЭТ

Тэртээ 1950 оны зун буюу миний хvvхэд ахуй цагт их найрагч Б.Ахтаан гуай зон олныг гэгээрүүлэх буянт үйлсээр манай Цэнгэл суманд ирж Могойт голын ойролцоо зусч байсан манайханд хонон саатаж, хонь мал гаргуулан, шөнө дөлөөс үүр цайтал түүх шастир хуучлан, яриа дэлгэж, дуу хуур, шvлэг найраг болсныг тодхон санах юм.

Тэгэхэд Цэнгэл сумын үзэсгэлэнт байгалийг бишрэн үнэлж, сэтгэл ихэд хэдлэн, нутаг усны магтаалыг хайлж байсан нь нэг л учиртай байжээ. Хүүхэд багачууд бид Б.Ахтаан гуайн”Ховд гол” шvлгийг ам дамжин уншдаг байж билээ. Миний бие Өлгий хотын дунд сургуульд шилжин суралцах болсон 1958 оны намар ээж маань нутгийн ах дүүгээс нь Ахтаан гуайд ирүүлсэн бэлэг сэлт зэргийг надаар хүргүүлэв. Тэднийх Өлгий хотын зүүн талын хаяанд, шавардсан навтгар байшинд байдаг аж. Аль хэдийнээ орон даяар алдар нь түгсэн найрагчийнд хөл тавихаас зvрхшээн, тvгдэрсхийж ороход Ахтаан гуай хойморт завилан сууж, бараандуу дээлээ сул нөмрөн, хєгшинтэйгээ өглөөний цайгаа оочин бодолхийлж суув. Би айлын цайнаас амсах төдий саатаж ичингүйрэн босоход Ахтаан гуай “Ачаатай ирж ганзага хоосон буцах нь ээ, хүү минь” хэмээн инээвхийлэв. Одоо бодоход хоосон ч буцсангуй. Ижий минь Ахтаан гуайн тухай нэгэн сонин дурсамж ярьж өгснийг хожим настан буурал хэд хэдэн хvнээс сонссон ч өдий хэр нь сэтгэлдээ тээж явсныг дэлгэсү:

Б.Ахтаан гуай өвөр Алтайн нутагт тєрж єссєнєє шvлэглэсэн “Амьдрал” роман, “Айтыс” шүлгүүддээ цухас дурдан Ахшохы /Цагаан шовх/ хэмээх газрыг магтан дуулсан байдаг. 35 жил хөндлөн гулд давхиж ижил дасал болсон газрыг төрж өссөн нутаг минь хэмээн магтаж бахдахаас ч яах вэ. Гэхдээ Б.Ахтаан тэр үеийн Ховдын баруун хязгаарын Шеруши хошуу буюу одоогийн Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл сумын нутаг Могойт гэдэг газар 1897 оны хавар мал тєллєж дуусах vеэр хорвоод мэндэлжээ. Үгүүлэх нь: Шеруши хошууны тэргүүн /үкерда/ Ж.Сүкирбайн авга ах Аманбай 1896 оны намар Алтайн Жадик омгийн тэргүүн Оспаны охин /уг нь ач нь юм/ Дарига охиныг бэр болгон, хүү Мардамдаа авч өгсөн түүхтэй. Ноёны бэрийг нэгэн шивэгчин бүсгүй дагалдан ирж, намар өвлийн турш бараа болон үйлчилсэн нь хєл хүндтэй байсан бөгөөд тэрбээр ирэх 1897 оны хавар мал төллөж дуусах үеэр амаржиж хүү төрүүлжээ. Энэ бүсгүй нь Бабыйн эхнэр Ж.Карипжан байсан бөгөөд шинэ бэрийг “хүргэлцэн” ирсэн шинэхэн хүү бол хожмын нэрт яруу найрагч, соён гэгээрүүлэгч Ахтаан байсан бөлгөө. Алтайн өвөр нутагт эхийн хэвлийд тогтон, ар Алтай-Ховд нутагт хорвоод мэндэлсэн Ахтааны унасан газар угаасан ус нь Цэнгэл сумын гуравдугаар багийн Могойт хэмээх газар гарцаагүй мөн билээ.

Яруу найрагчийн нэр Ж.Карипжан бүсгүй дагалдаж ирсэн хүмүүсийн хамт 1897 оны зуны эхэн сард Алтайн их даваанууд нээгдсэний дараа хүүгээ авч нутаг буцжээ. Ахшохы буюу Цагаан шовход саяхан буусан амбан захирагч хүүгийн эхээс

-Ховдод мэндэлсэн хvvгийн нэр хэн билээ? хэмээн асуужээ. Ж.Карипжаныг дагалдан ирсэн нэгэн залуу

-Шеруши хошууны тэргүүн ноёны өвөг дээдсийн нэрээр Ахтай хэмээн бэлэгшээн нэрлэсэн гэжээ. Бодол болон суусан Оспан амбан

-Нэгэн хошуу, ардын шүтээн болсон их хүний нэр жаал хүүд хүнддэх биз. Ах захыг бодсон ч тэр хүүгийн алдар Ахтай биш, Ахтаан болог гэсэн гэдэг. Ийнхүү бяцхан хүү Ахтай биш Ахтаан хэмээгдэн Алтайн сvмбэр уулс мэт сvр дуулиантай Монголын яруу найргийн хөх сүмбэр оргилын нэгэн болж мөнхөрсөн билээ.

Бұл  мақаланың  негізгі  мағынасындағы  Тәукейұлы  Сұлтан  былай дейді: Менің  анашым  Ахтан  туралы  қызықты  естелікті  айтып  отырушы  еді. Бертінде  қариялардан  естігенімді  күні  бүгінге  шейін  жадымда  сақтап  жүр  едім.  Б.Ақтанның  туған  жері  туралы  былай  деп  жазыпты: Ақтан  Шыңжан  Алтайдың  Ақшоқы  деген  жерінде туылды.  Осы   жөнінде  шығармаларында  жырлаған  еді.  Сол  Алтайда  35  жыл  алшаң  басып  жүргендігін  жырламасқа. Демек  Ақтан  сырт  Монголияның, Баян-Өлгий  аймағының  Цэнгэл  сумыны  Жыланды  деген  жерінде 1987  жылы  туылыпты.  Бұған  дәлел  Шеруші  Хошуының  белді  үкірдайы  Сүкірбайдың  немере  ағасы  Аманбай  1896  жылы  күзде  Шыңжан  Алтайдың  Жәдік  руынан  шыққан  ел  омбысы  Бейсенбіұлы  Қара  Оспанның  немере  қызы  Дариғаны  Аманбайдың  баласы  Мардамға  айттырып  әперген  екен.

Ноёны  бэрийг  шивэгчин  бусгуй  дагалдан  ирсэн  ба  хөл  хундтэй болж  1897  онд  хүү  төрүүлжээ.  Энэ  бүсгүй  нь  Бабыйн эхнэр Ж.Карипжан байсан бөгөөд шинэ бэрийг “хүргэлцэн” ирэж  хүү бол хожмын Ахтаан байсан.

Ноёны  бэрийг  шивэгчин  бусгуй – деген  кім  болды  екен?…  Кәріпжпн  анамыз  ба,  басқа  біреу ме? Бұл  жағы  түсініксіз.

Ақтанның  әкесі  Баби,  анасы  Кәріпжан  1865  жылы  отбасын  құрады. Жақия  қызы  Кәріпжан  1847  жылы  туылып,   1922  жылы  қайтыс  болған.  Әлімбайұлы  Баби  1847  жылы  Шыңжан Алтайда  туылып, 1910  жылы  қайтыс  болған.  1866  жылдан  бастап  балалары  болды.

Балалары:

  1. Нұржігіт               1866ж.  ұл
  2. Нәбиәшім             1868ж.  ұл
  3. Қуаныш               1870ж.  ұл
  4. Ғибадат              1872ж.  қыз
  5. Үмітжан              1874ж.  қыз
  6. Сағдолда            1876ж.  ұл
  7. Саян                  1878ж.  ұл
  8. Дария                1880ж.  ұл
  9. Рахия                1882ж.  қыз

10.  Рахметолла          1886ж.  қыз
11.  Үмбет                  1886ж.  ұл
12.  Қисаптан             1888ж.  қыз
13.  Ахатай                 1890ж.  ұл
14.  Қарифолла          1895ж. ұл
15.  Ақтан                   1897ж.  ұл
16.  Шәмшә                1900ж.  қыз

Баби  мен  Кәріпжан  отбасында  9 ұл,  7  қыз  болған. Ұлдың  кенжесі  Ақтан,  қыздың  кенжесі  Шәмшә  болды. Бабидың  Нұржігіт, Нәбиәшім, Үмітжан  деген  үш  баласы  ертерек  өлген  екен.  Ал  Сары  Сүзек  жұт  кезінде бес  баласымен  (Дария, Үмбет, Қисапжан, Ахатай, Қарифолла) бірге Баби  1910  жылы  қайтыс  болады.  Бір  үйде  Кәріпжан  анасымен  Садық, Сағдолда,  Ақтан, Шәмшә  осы  бес  адам  ғана  тірі  қалады.  Шыңжан Алтайдың  омбысы  Қара  Оспанның  54  жасында  яғни  1879  жылы  Дариға  туылды. Дариға  17  жасында, яғни  1896  жылы  Қобда  шеруші  еліне  ұзатылды. Дариғаның  ұзатылып  жатқан  кезінде  1896  жылы  Баби  мен  Кәріпжанның  отбасында  14  бала  болған.  Бабидың  әйелі  Кәріпжананамыз  күң  қыз  болып  Дариғаға  еріп  келу  мүмкіндігі  жоқ  еді. Сол  кезде  Кәріпжан  48  жасындағы  егде  әйелдің  күң  қыз  деп  айтылуы  қалай?  Ал  Дариғаны  ұзатқанда  Шыңжан Алтайдың  Буыршын  ауданынан  құрастырған  Үрімжіден  басылған  кітаптарға  жазалған  дәлелдерге  тоқталсақ:  «Жәдіктің  үшінші  ұрпағы  Байқазан  шежіресі»,  2009  жыл,  Үрімжі  баспасы,  авторы  Сұлтан  Қабайұлы, Өмірзақ  Батырқанұлы

Осы  кітаптың  82  бетінде:

-Қара  Оспан  Сүкірбайға  «дайын  отырмыз,  тез  келіп  адамын  алып  қайтсын»,- деп  Жанаттың  қара  биі  Смағұлды  жұмсады  сонда  бір  бармағы  бүгулі  Сүкірбай  Смағұлдан:- мені оның  сыйлағысы  келсе Қара  Оспан  қызына  қара  жорғасын  мінгізсін-  деген.  Сәлемді  жолдайды  да соңынан  Марданды  қалыңдығын  алып  кетуге  аттандырады.

83  бетінде:

-Әке,  мен  маңдайыңыздағы  жұлдызыңыз  болғанда,  Қара  жорға  қанатың  еді,  екі  асылыңнан  бірдей  айырылма, бірі  өзіңде  қалсын-деп,  қаражорғасын  мінбей,  өзінің  боз  жорғасын  мініп  аттанған  еді.

-Көш  Қобда  жеріне  жетіп, Жыланды  сайының  ауызына  түскенде Марданды  екі  адамды  сүйіншілетіп  Сүкірбайға  жібереді.  Осы  көште  Қаражорғаның  жоғын  білген  соң  Дйуітбай  бастаған  оншақты  әскерді  көшке  жіберіп, Дариғаны  алып  қалып,  ертіп  келе  жатқан  Дариғаның  шешесін  11 адамды  бәрін  Алтайға  қайтарыпты. Сонда  Дариғаның  қасында Оспанның  Рашат  деген    інісі  Сыдықтың  баласы  ғана  қалыпты. Осы  Рашат  туралы  «Қиядан  ұшқан  қыран»  деген  роман  (авторы  Байтек  Ахметбаев, Шыңжан  халық  баспасы, 2006 ж.) кітапқа  былай  жазылған  екен:

Осы  кітаптың  308  бетінде:

Дариғаның  сөзімен  айтсақ:

Мұнда  көрген  жөнсіздік  мені  қатты  түңілтті.  Мен  еліме  (Шыңжан  Алтайға)  қайтып  кеткелі  отырмын.  Қасымда  өзіммен  бірге  келген  жалғыз бауырым  бар (Рашатты  айтып  отыр).  Бұл  дәлелге  қарағанда  Дариғаның  қасында  Рашаттан  басқа  күң  мен  құл  болмапты.

Б. Ақтанның  туған  жері  дегенге  Т. Сұлтан  мүлдем  өтірік  жазып  отыр,  Ақтанның  туған  жері  Шыңжан  Алтайдың  Көксін  таудың  бөктерінде  Ақшағыл  деген  үш  бірдей  Құм  төбеде  Байқоныс  байдың  қорасында  1897  жылдың  көктемінде  туғанын  Шыңжан  Алтайдағы  Байқазан  ұрпақтары  нақтылап  дәлелдеп  отыр.  Бұл  жөнінде  Өлгий  баспасы, 1987  жылғы  Ақтанның  толық  жинағындағы  (450  бетінде)  Өмір  жолы  дастанының  І  тарауында  былай  деп  жазылған:

Туыппын  Ақшағылда  Көйтік  жылы
Есейе  анамыздан  ұқтым  мұны,
«Ақсүйек»  деген  ауыр  қыс  болыпты
Алтайдың  жұт  боп  кетіп  ой  мен  қыры.
Ақтан – деп  атымды  әкем  қойған
Шешеме  бір  еркек  қой  қалжа  сойған
Кесіпті  Мейреш  құда  кіндігімді

Сапарда  жүргенінде  кез  боп  жолдан – дейді. Ақтанның  бұл  өлеңінде  Ақшағылда  туғанын,  әкесі  Баби  баласының  атые  Ақтан  деп  өзі  қойғанын  шындық  десек,  Шыңжан  Алтайдан  Кәріпжан  Жыландыға  күң  болып  еріп  келіп,  баласы  болып  қайтты  деген  және  Ақтан  деп  ат қоюы  жөнінде  Сұлтан  өтірік  жазып  отыр.  «Қазыналы»  қартын  күңнен  туған  деп Ақтанға  жалған  жаласы  мен  жаққан  күйесі,  Әкеміз  Ақтанның  ар – намысын  аяққа  таптап, кемісітуі,  -бала  күнімде  естідім-  деген лақап, өсек, еш  ділелсіз  өтірік  бірдемелерді  өзеурей  жазып,  нәтижесінде  Шыңжан Алтайдың кәрі  бүркіттің  жұмыртқасын  Монгол  Алтайдың  жыландысына  әкеліп  балапан  болдырып, екі  Алтайдың  ортасындағы  жалпақ  шешесі  болып  отырған  Монголияның  ғалымы  Ақтанның  балалары  Сұлтан  Тәукейұлын  жазушы  емес, көлеңкеде  көр  жазушы – деп  қорытынды  жасап  отырмыз.  Әкеміз  Ақтанның  тірі  кезінде, өлгеннен  кейін де  аймақтың  кейбір  басшыларымен  кейбір  ақын  жазушылары  және  жел  ауызды  жеке  басының  аразы  үшін  қызылауыздар  әкеміз  Ақтанның  тірі  жүруіне,  денсаулығына  әдеби  еңбегіне  талай-талай  көмескі, көрнеу  қастандығын  жасаған  еді.  Соңғы  кезде  Сұлтан  тәрізді  аңқау  елге  арамза  тақуа  болып  жүргендер  біреудің  қолымен  жылан  ұстатып, тағы  біреуді  шақтыру  ниетте  болғанға  ұқсайды. Қай  қоғамда  болса да от  ауызды,  орақ  тілді  Ақтандай  өнер  адамдарына  бір  Алла  сыйлаған  дарыны  болса да, сол  өмір  сүрген  қоғамында   бақытты  болуға  тиісті  емес. Себебі  мұндай  дарынды  адамдардың  өмір  сүрген  ортасын  жырлаған  өлең – жырлары  сол  қоғамның  келеңсіз  үстемдігін,  әділетсіздігін  зерделей, көре білді. Мұндай  дарындылар  ұшқыр  ойымен  кешегі,   бүгінгі,  ертеңгі  қоғам  өмірін  нақтылай  болжай  білді.  Қай  қоғам  болса  да  өткір  айтылған  сындары  үстемдіктің  сипатын  өлтіре  әшкерлеуді  көтере  алмады. Осындай  қалпындағы  дарындыларды  замана  дәуірдің  тарих  тозаңына  тұншықтырып,  кең  тыныс  алуына  мүмкіндік  туғызбайды.  Міне  осындай  қоғамның  қолшоқпары  болған  өшірікші  жазушы  Тәукейұлы  Сұлтанға  айтарымыз:  Ғалым  шыңнан  тайып  жығылмасын, күңнен  туған  бала  бесіктен  құламасын.


Темекіні қойғыңыз келсе. _____ Если хотите бросать курить
Тегін емдеу орталығы

 


Check Also

Тарих-9. Индустрияландыруға бағыт алу және оның барысы.

Сембаева Алия. Жамбыл облысы Шу қаласы Ы. Алтынсарин атындағы орта мектептің тарих пәнінің мұғалімі. Үй …

10 комментариев

  1. Гульдена

    Сонда не? Сұлтан Тәукейұлы расында ғалым ба? Ал ғалым болса оған осы атақты “әйелдердің өсегін жарыққа шығарушы ғалым” деп атақ берген шығар. Әйтпесе шынымен де халыққа әйгілі ақын Ақтан Бабиұлына бұлай деп тіл тигізуге ешкімнің хақысы жоқ. Енді Сұлтан Тәукейұлы бұл лақапты таратып зиялы адамға тіл тигізгені үшін Ақтанның ұрпағынан ғана емес, бүкіл халықтан кешірім сұрауы керек. Өйткені Ақтан ХАЛЫҚТЫҢ адамы ғой. Ақтанның зиялы адам екенін бүкіл халық біледі, енді Сұлтан өз қателігін халық алдында мойындап өзінің зиялы екенін дәлелдеу керек. Бұл өте ұят нәрсе болған екен.Журналист мұндай қателік жіберсе бір басқа ғалымның қателік жасағаны масқара ғой

  2. Гульдена

    Сонда не? Сұлтан Тәукейұлы расында ғалым ба? Ал ғалым болса оған осы атақты “әйелдердің өсегін жарыққа шығарушы ғалым” деп атақ берген шығар. Әйтпесе шынымен де халыққа әйгілі ақын Ақтан Бабиұлына бұлай деп тіл тигізуге ешкімнің хақысы жоқ. Енді Сұлтан Тәукейұлы бұл лақапты таратып зиялы адамға тіл тигізгені үшін Ақтанның ұрпағынан ғана емес, бүкіл халықтан кешірім сұрауы керек. Өйткені Ақтан ХАЛЫҚТЫҢ адамы ғой. Ақтанның зиялы адам екенін бүкіл халық біледі, енді Сұлтан өз қателігін халық алдында мойындап өзінің зиялы екенін дәлелдеу керек. Бұл өте ұят нәрсе болған екен.Журналист мұндай қателік жіберсе бір басқа ғалымның қателік жасағаны масқара ғой

  3. Айман бауырым жарайсың!
    «Күңді босандырған ғалым» деп мақаланың атауы өте дұрыс таңдалыпты. Сұлтан мырза бұл қылығымен әлі талай күңді босандыратын түрі бар сияқты. Тағы қанша күңді босандырып кіндік әке болғы ойы бар екен имансыздың?

  4. Айман бауырым жарайсың!
    «Күңді босандырған ғалым» деп мақаланың атауы өте дұрыс таңдалыпты. Сұлтан мырза бұл қылығымен әлі талай күңді босандыратын түрі бар сияқты. Тағы қанша күңді босандырып кіндік әке болғы ойы бар екен имансыздың?

  5. Сұлтанға Алаштың жанашыр оқырмандарынан хат
    Хан емессің, қасқырсың,
    Қас албасты басқырсың,
    Достарың келіп табалап,
    Дұшпаның сені басқа ұрсын!
    Хан емессің ылаңсың,
    Қара шұбар жылансың,
    Хан емессің аянсың,
    Айыр құйрық шаянсың!-деп Махамбеттің Жәңгір ханға айтуында үлкен себеп бар шығар. Сол сияқты біздің де Монголияның жазушысы деп жүрген Сұлтан Тәукейұлына айтарымыз бар:
    Ей, Сұлтан Тәукейұлы!
    Сен жазушы емес, саптұяқты жалаған ит екенсің.
    Басқа шыққан балақтағы бит екенсің
    Өнбойыңды көре алмастық жайлап алған,
    Дүниенің түбін құртқан құрт екенсің.
    Ей, Сұлтан!
    Сен жазушы емес, өсек аяң қабы екенсің
    Қыран емес, жемтік терген қарға екенсің.
    Анаң сені өсекпенен сусындапты,
    Міне осылай, өсіп – өнген бала екенсің.
    «Малдың аласы сыртында, адамның аласы ішінде» демекші, өкінішке орай, әр заманда да, әр қоғамда да іші ала, арам ниетті Сұлтан Тәукейұлы сияқты «жазушы» деген қапты киіп алып, елінің жырын жырлап, әдебиеті мен мәдениетін дамытудың орнына, еліміздің біртуар ұлы тұлғаларына тіл тизгізер опасыздар да баршылық. Олай дейтінім Сұлтан Тәукейұлының анасы өзінің қоғамға ешқандай еңбек етпегеніне, өнерінің жоқтығына іштей ызыланып үйреншікті әдеті өсекпен айналысатын ол, баласы Сұлтанның жазушы атты мүмкіндігін пайдаланып, Монголияның ақиық ақыны, қазақ әдебиетінің іргетасын қалаушы жазушысы, драматургы Ақтан Бабиұлының анасы текті жерден шыққан ақын ана Кәріпжан Жақияқызын көре алмағандықтан, Кәріпжанды-«күң» деп лақап таратып, халықты өтірік-өсекке сендірмек болған Сұлтанның және анасының бұл әрекеттеріне жол жоқ!
    Сұлтан Тәукей, саған халқымыз «жазушы» деп атақ беріп құрметтеген екен, ендеше халқыңа адал қызмет ет! Қазір халықтың көзі ашық, сенің бұл өтірігіңе ешкім сенбейді. Ханды да еліне адал болмаса, тақтан тайдыратын халық, қараны да адал, әрі білімді болса хан ететін халық. Демек, тырнаштап жиған абыройың, шелектеп төгіліп жүрмегей, Сұлтан мырза!
    Кезінде сені әдебиетші, жазушы деген халқың бүгінде сені жолынан адасқан, лақаптың шырмауында қалған ұсақ-түйек өсекшілер қатарына жатқызып отыр.
    Ақтан Бабиұлындай халқына адал, дарынды, терең білімді, ақын, жазушы дана ұлына сен сияқты опасыздың тіл тигізуі кешірілмейтін қателік!
    Алаштың біртуары ақын Ақтан.
    Туыпты қасиетті Алтай жақта.
    Ақтандай шыңға шыққан мұзбалақты,
    Сен сияқты бөлтірікке даттау қайда?!

    Бұл ақын халқымыздың ұлы Ақтаны
    Ақтансыз поэзияның бар ма мәні?
    Әділетсіздік қасіретін ашып айтқан,
    Қазағымның күншуағы, атқан таңы.

    Кәріпжан апа ел сыйлаған асыл ердің анасы
    Ақылы көп дана екен отбасының панасы
    Ақын екен Әйтімбеттей ақындармен айтысқан
    Кәріпжанды «ақын» дейді Алтай өңір баласы.

    Білесің бе, кім екенін Кәріпжанға нағашы?
    Ұлы Абай. Қазағымның данышпаны, данасы
    Кәріпжан мен Әйтімбеттің айтысын алып оқып көр
    Ал Кәріпжан – даңғыл ақын, ақиық Ақтан анасы.
    Кәріпжанның және Ақтанның кім екенін білгің келсе, еліміздің халыққа танымал Базылхан Бұқатұлы, Бекен Қайратұлы, Шынай Рахметұлы, Қабидаш Қалиасқарұлы сияқты еліміздің зиялы ұлдарынан сұрап біліңіз. Ал отбасында отырған, еш сауаты анаңыздың өсек-аяңына сенсеңіз және бұл дәлелсіз өсекті шындай ғып айтсаңыз төрдегі басыңыз есіктен шығары хақ!!!
    Алаштың жанашыр оқырмандарынан

  6. Сұлтанға Алаштың жанашыр оқырмандарынан хат
    Хан емессің, қасқырсың,
    Қас албасты басқырсың,
    Достарың келіп табалап,
    Дұшпаның сені басқа ұрсын!
    Хан емессің ылаңсың,
    Қара шұбар жылансың,
    Хан емессің аянсың,
    Айыр құйрық шаянсың!-деп Махамбеттің Жәңгір ханға айтуында үлкен себеп бар шығар. Сол сияқты біздің де Монголияның жазушысы деп жүрген Сұлтан Тәукейұлына айтарымыз бар:
    Ей, Сұлтан Тәукейұлы!
    Сен жазушы емес, саптұяқты жалаған ит екенсің.
    Басқа шыққан балақтағы бит екенсің
    Өнбойыңды көре алмастық жайлап алған,
    Дүниенің түбін құртқан құрт екенсің.
    Ей, Сұлтан!
    Сен жазушы емес, өсек аяң қабы екенсің
    Қыран емес, жемтік терген қарға екенсің.
    Анаң сені өсекпенен сусындапты,
    Міне осылай, өсіп – өнген бала екенсің.
    «Малдың аласы сыртында, адамның аласы ішінде» демекші, өкінішке орай, әр заманда да, әр қоғамда да іші ала, арам ниетті Сұлтан Тәукейұлы сияқты «жазушы» деген қапты киіп алып, елінің жырын жырлап, әдебиеті мен мәдениетін дамытудың орнына, еліміздің біртуар ұлы тұлғаларына тіл тизгізер опасыздар да баршылық. Олай дейтінім Сұлтан Тәукейұлының анасы өзінің қоғамға ешқандай еңбек етпегеніне, өнерінің жоқтығына іштей ызыланып үйреншікті әдеті өсекпен айналысатын ол, баласы Сұлтанның жазушы атты мүмкіндігін пайдаланып, Монголияның ақиық ақыны, қазақ әдебиетінің іргетасын қалаушы жазушысы, драматургы Ақтан Бабиұлының анасы текті жерден шыққан ақын ана Кәріпжан Жақияқызын көре алмағандықтан, Кәріпжанды-«күң» деп лақап таратып, халықты өтірік-өсекке сендірмек болған Сұлтанның және анасының бұл әрекеттеріне жол жоқ!
    Сұлтан Тәукей, саған халқымыз «жазушы» деп атақ беріп құрметтеген екен, ендеше халқыңа адал қызмет ет! Қазір халықтың көзі ашық, сенің бұл өтірігіңе ешкім сенбейді. Ханды да еліне адал болмаса, тақтан тайдыратын халық, қараны да адал, әрі білімді болса хан ететін халық. Демек, тырнаштап жиған абыройың, шелектеп төгіліп жүрмегей, Сұлтан мырза!
    Кезінде сені әдебиетші, жазушы деген халқың бүгінде сені жолынан адасқан, лақаптың шырмауында қалған ұсақ-түйек өсекшілер қатарына жатқызып отыр.
    Ақтан Бабиұлындай халқына адал, дарынды, терең білімді, ақын, жазушы дана ұлына сен сияқты опасыздың тіл тигізуі кешірілмейтін қателік!
    Алаштың біртуары ақын Ақтан.
    Туыпты қасиетті Алтай жақта.
    Ақтандай шыңға шыққан мұзбалақты,
    Сен сияқты бөлтірікке даттау қайда?!

    Бұл ақын халқымыздың ұлы Ақтаны
    Ақтансыз поэзияның бар ма мәні?
    Әділетсіздік қасіретін ашып айтқан,
    Қазағымның күншуағы, атқан таңы.

    Кәріпжан апа ел сыйлаған асыл ердің анасы
    Ақылы көп дана екен отбасының панасы
    Ақын екен Әйтімбеттей ақындармен айтысқан
    Кәріпжанды «ақын» дейді Алтай өңір баласы.

    Білесің бе, кім екенін Кәріпжанға нағашы?
    Ұлы Абай. Қазағымның данышпаны, данасы
    Кәріпжан мен Әйтімбеттің айтысын алып оқып көр
    Ал Кәріпжан – даңғыл ақын, ақиық Ақтан анасы.
    Кәріпжанның және Ақтанның кім екенін білгің келсе, еліміздің халыққа танымал Базылхан Бұқатұлы, Бекен Қайратұлы, Шынай Рахметұлы, Қабидаш Қалиасқарұлы сияқты еліміздің зиялы ұлдарынан сұрап біліңіз. Ал отбасында отырған, еш сауаты анаңыздың өсек-аяңына сенсеңіз және бұл дәлелсіз өсекті шындай ғып айтсаңыз төрдегі басыңыз есіктен шығары хақ!!!
    Алаштың жанашыр оқырмандарынан

  7. Сұлтан Тәукейұлы былай депті:» Айман «Күңді босандырған ғалым» деген мақаланы тұрпайы жазыпты, оның ойлам шамасы сол ғой, бұдан артыққа уақытым жоқ»” депті. Сұлтан Айманның әкесі, халқымыздың ақиық ақыны, жазушы Ақтанға тіл тигізгені аздай, енді Айманның нағыз дәлелді деректерге сүйеніп жазған мақаласын менсінбеген сыңай танытыпты. Сұлтан Тәукейұлы еш дәлелсіз өсек жазып, еліміздің біртуар ұлына тіл тигізгенде тапқан уақыты енді кешірім сұрауға келгенде уақыты неге жоқ бола қалды! Егер Сұлтан Тәукейұлы өзін ақылдымын деп санаса, тіпті адаммын деп санаса бұл ұят қылығы үшін әйгілі жазушы, қоғам қайраткері Ақтан Бабиұлының ұрпақтарынан ашық түрде сайт арқылы немесе халық алдында кешірім сұрасын. Бұл жөнсіздікті өзі бастаған екен енді өзі кешірім сұрасын, тоқтатсын!!!

  8. Сұлтан Тәукейұлы былай депті:» Айман «Күңді босандырған ғалым» деген мақаланы тұрпайы жазыпты, оның ойлам шамасы сол ғой, бұдан артыққа уақытым жоқ»” депті. Сұлтан Айманның әкесі, халқымыздың ақиық ақыны, жазушы Ақтанға тіл тигізгені аздай, енді Айманның нағыз дәлелді деректерге сүйеніп жазған мақаласын менсінбеген сыңай танытыпты. Сұлтан Тәукейұлы еш дәлелсіз өсек жазып, еліміздің біртуар ұлына тіл тигізгенде тапқан уақыты енді кешірім сұрауға келгенде уақыты неге жоқ бола қалды! Егер Сұлтан Тәукейұлы өзін ақылдымын деп санаса, тіпті адаммын деп санаса бұл ұят қылығы үшін әйгілі жазушы, қоғам қайраткері Ақтан Бабиұлының ұрпақтарынан ашық түрде сайт арқылы немесе халық алдында кешірім сұрасын. Бұл жөнсіздікті өзі бастаған екен енді өзі кешірім сұрасын, тоқтатсын!!!

  9. Гүлдана, Қали, Алаш, Асқар сіздер сұқбаттарыңызды басқа, форумдық (мысалы: massagan.com)сайттардың бірінде жалғастырсаңыздар дұрыс болар еді.

  10. Гүлдана, Қали, Алаш, Асқар сіздер сұқбаттарыңызды басқа, форумдық (мысалы: massagan.com)сайттардың бірінде жалғастырсаңыздар дұрыс болар еді.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.